TinTư liệu mới về mối bang giao Tây Sơn – Đại Thanh (kỳ 2)
Published on November 15, 2014   ·   No

TTXVA.NET BIÊN TẬP

Bài viết dưới đây là tập hợp những khảo sát của nhà nghiên cứu Trần Quang Đức về mối bang giao Tây Sơn – Đại Thanh khay nhựa công nghiệp tư vấn tái cấu trúc doanh nghiệp Tin tức . Tuy chỉ kéo dài từ 1789 đến 1802, nhưng giai đoạn này ẩn chứa nhiều điều thực sự lý thú. Mọi quan điểm phản hồi mong quý độc giả tường trình lịch thiệp dưới bài viết này, hoặc gửi về hộp thư TTXVA !

Sắc lệnh thi hành chiến dịch An Nam của Hoàng đế Càn Long.

Tra cứu một hồi vẫn không thấy câu “Đánh cho để dài tóc, đánh cho để đen răng…” được dẫn từ sách nào. Về lời hô hào đánh Tàu của Quang Trung, Nam Phong (南風雜誌) dẫn sáchTang thương lệ sử (桑滄淚史) có đoạn chép : “Tướng Tây Sơn là Võ Văn Nhậm, Ngô Văn Sở sau khi thua liền đưa thư cấp báo với Huệ, nói quá thanh thế của quân Thanh. Huệ chửi lớn rằng : “Chó Ngô là cái khá gì mà dám ngông cuồng đến đây nộp mạng ? [...] (Sau đó hô hào ba quân) Hỡi quân sĩ của ta, kẻ nào chịu đánh thì giết hết bọn chó Ngô cho ta, kẻ nào không chịu thì coi ta đánh một trận, giết tính mạng hàng vạn người, cũng không phải lạ !“.

Trần Giao Thủy :

Mình có đi tìm kiếm thì có nguồn cho rằng gốc gác bài thơ “dài tóc… răng đen…” là ở đây : Lê Trọng Hàm, “Tân đính Nam Á Đại Minh Đô đế quốc, quốc sử vựng toản xuân thu đại toàn”, gọi tắt là “Minh Đô sử” viết bằng chữ Hán và có cả thơ văn Nôm. Nam Việt Đồng Thiên hội, Giao Thủy huyện, Nam Định tỉnh (1922 – 1932).

Trích đoạn cuối tờ biểu cầu phong tước An Nam quốc vương của Quang Trung gửi sang nhà Thanh : “[...] Ôi đường đường là thiên triều lại đi so thắng thua với nước rợ nhỏ thì ắt là muốn giễu võ giương binh để sướng cái dạ tham tàn, đó hẳn là điều lòng thánh thượng không nỡ. Chẳng may chiến sự liên miên không dứt, tình thế đến mức nào, thật không phải điều thần mong muốn mà cũng không dám biết vậy“.

(Sứ nhà Thanh) Thang Hùng Nghiệp tiếp kiến thấy kinh hãi, nói với sứ giả Hô Hổ Hầu (nhà Tây Sơn) rằng : “Nay không phải hồi hai quân giao chiến, sao lại dùng một giọng giận dữ hành sự, nói năng thế này. Muốn cầu phong tước chăng, hay muốn dấy binh chăng ?” [乃使其將嘑虎侯遞表求為安南國王。表言：[...]夫堂堂天朝，較勝負於小夷，必欲窮兵黷武，以快貪殘，諒聖心之所不忍。萬一兵連不止，勢到那裏，誠非臣之所願而亦不敢知也。湯雄業接見大驚，語來使嘑虎侯曰：此非兩軍交戰之日，何乃一味以怒氣行事，如此立言，欲邀封爵乎，抑欲要起兵端乎？]. Thang Hùng Nghiệp trả tờ biểu không chịu đề đạt lên (TheoĐại Nam chính biên liệt truyện [大南正編列傳] – Nhà Tây Sơn).

Sách ngọc ghi chép tình hình An Nam do chính vua Càn Long nhà Thanh viết : “Mùa xuân viết về đầu đuôi sự việc tại An Nam, không nhằm kể hết sự thành bại trước đây tại An Nam mà nhằm ghi chép những điều chính yếu về nỗi mừng – sợ đối với sự việc tại An Nam để xem cho khỏi rườm“.

">